Το παιχνίδι αποτελεί αναπόσπαστη δραστηριότητα της καθημερινότητας ενός παιδιού. Θεωρείται επίσης ως το πιο ισχυρό μέσο έκφρασης και ως εκ τούτου διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του. Γι’ αυτό, καλό θα ήταν να μην παρασυρθείς από το κοινωνικό-εμπορικό κύμα των καιρών, αγοράζοντας ανεξέλεγκτα όλων των ειδών και μεγεθών παιχνίδια, τα οποία καταλήγουν στοιβαγμένα και μισοσπασμένα στα γνωστά υπερμεγέθη πλαστικά κουτιά. Μην καταφύγεις στην εύκολη λύση των γνωστών διάσημων παιχνιδιών που δεν έχουν να προσθέσουν τίποτα στην ανάπτυξη και πρόοδο του παιδιού.
Φρόντισε να διαλέξεις ή να φτιάξεις τα παιχνίδια εκείνα που καλλιεργούν τη δημιουργικότητα του παιδιού, που εξάπτουν τη φαντασία του, ενισχύουν τη γνώση και τη μάθηση και συμβάλλουν στο κτίσιμο μιας υγιούς σχέσης με τον έξω κόσμο. Μην περιοριστείς στην κατασκευαστική ποιότητα ενός παιχνιδιού, αλλά ψάξε λίγο παραπάνω την κοινωνική του διάσταση. Αν δηλαδή εκπαιδεύει το παιδί στο ομαδικό-συνεργατικό πνεύμα, ενισχύοντας την αλληλεπίδραση.
Άλλωστε, οι έρευνες αυτό καταδεικνύουν, ότι τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα όταν παίζουν με άλλα παιδιά, όταν καλούνται να επιλύσουν προβλήματα μέσα από τη συνεργασία, όταν μοιράζονται πράγματα και παιχνίδια. Μάλιστα, οι ηλικίες μεταξύ 3 και 5 χρόνων θεωρούνται πολύ κρίσιμες για την ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων του παιδιού. Και αυτά που καταγράφουν οι έρευνες, τα διαπιστώνουν εμπειρικά χιλιάδες μαμάδες. Όπως χαρακτηριστικά μού τόνισε η φίλη μου η Ράνια, εκπαιδευτικός και μαμά ενός πεντάχρονου αγοριού: «Το καλύτερο παιχνίδι για το παιδί είναι ένα άλλο παιδί»!
Παιχνίδια στη φύση και από τη φύση
Αξιοποίησε τις εκδρομές στη θάλασσα, το βουνό και την εξοχή, για δημιουργική αναζήτηση υλικών. Με αυτό τον τρόπο, τα παιδιά θα αρχίσουν να παρατηρούν καλύτερα το φυσικό τοπίο και όσα έχει να τους δώσει. Ενθάρρυνε τα να μαζέψουν κοχύλια, βότσαλα, κλαδάκια, ξυλάκια, λουλούδια και κουκουνάρια, και να τα πάρουν μαζί στο σπίτι. Στην επιστροφή ή μια άλλη μέρα που θα συμφωνήσετε, καλέστε και άλλους μικρούς φίλους και καθοδήγησε τα παιδιά να φτιάξουν διάφορες κατασκευές με το υλικό που έχουν μαζέψει.
Παιχνίδια στα τρία στάδια των πρώτων 5 κρίσιμων χρόνων
Α. 1 έτους: Η ανακάλυψη της ύπαρξής τους
Τα παιδιά στον πρώτο χρόνο της ζωής τους περνούν αργά, αλλά σταθερά, από το στάδιο της ηχητικής και οπτικής αναγνώρισης στην ανάπτυξη της αίσθησης της αφής, στις μικρές σωματικές κινήσεις και τελικά στα πρώτα τους βήματα. Συνήθως αυτή την περίοδο εστιάζουν το βλέμμα με περιέργεια σε αντικείμενα που περνούν από το οπτικό τους πεδίο και ειδικά σε όσα έχουν έντονα χρώματα. Έχουν επίσης την τάση να βάζουν στο στόμα ό,τι βρεθεί στα χέρια τους. Παιχνίδια που συστήνουμε: Κουδουνίστρες, μαλακά παιχνίδια ή παιχνίδια μπανιέρας που βγάζουν ήχους, CD με νανουρίσματα ή μουσική ή φωνές ζώων, διακοσμητικά κούνιας με φως και μουσική. Βιβλία από ύφασμα ή χοντρό πλαστικό ή χαρτόνι, με ζωγραφιές σε έντονα χρώματα. Κούκλες, ζωάκια και μπάλες από μαλακό υλικό. Πίνακες, αφίσες, πανό, καλτσάκια και φατσούλες με έντονες ζωγραφιές.
Β. 1-3 ετών: Τα πρώτα βήματα ανεξαρτητοποίησης
Τα παιδιά σε αυτή την ηλικία κάνουν τα πρώτα βήματα ανεξαρτητοποίησης, κτίζοντας σταδιακά σταθερό βηματισμό, έλεγχο των χεριών τους και συντονισμό των κινήσεών τους, και μαθαίνοντας να μιλούν. Αρχίζουν να ανακαλύπτουν δυνατότητες, να αναπτύσσουν τη φαντασία τους, να ενθουσιάζονται, αλλά και να θυμώνουν, καθώς και να παίζουν δίπλα σε άλλα παιδιά. Παιχνίδια που συστήνουμε: Βιβλία και CD με παραμύθια και τραγούδια. Παζλ με μεγάλα κομμάτια, παιδικά ντόμινο ή κύβοι με εικόνες. Είδη ζωγραφικής, τουβλάκια και άλλα παιχνίδια κατασκευών, παιχνίδια για τον κήπο. Κούκλες για κουκλοθέατρο, παιχνίδια συναρμολόγησης, παιχνίδια με ρόδες, μπάλες.
Γ. 3-5 ετών: Η ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων
Είναι η περίοδος της κοινωνικοποίησης και των αμέτρητων γιατί. Τα παιδιά σε αυτή την ηλικία μιλάνε πολύ, κάνουν συνεχώς ερωτήσεις, μιμούνται τους μεγάλους, μαθαίνουν να κάνουν αστεία, μαθαίνουν να παίζουν με άλλα παιδιά και να μοιράζονται μαζί τους, εκφράζουν συναισθήματα μέσα από το παιχνίδι και μέσα από μορφές τέχνης. Παιχνίδια που συστήνουμε: Απλά επιτραπέζια παιχνίδια ή παιχνίδια με κάρτες, παζλ, τουβλάκια. Σετ κατασκευών με πολλά κομμάτια, εργαλεία από ξύλο ή πλαστικό, μαγνητικός πίνακας με σχέδια, γράμματα και αριθμούς. Είδη ζωγραφικής (χρώματα, μαρκαδόροι, πινέλα, νερομπογιές) και είδη για κατασκευές με πηλό, πλαστελίνη. Βιβλία με απλοποιημένες επιστημονικές γνώσεις και πειράματα, χαρτάκια με αυτοκόλλητα ή γραμματόσημα για συλλογή. Παιδικά μουσικά όργανα, παιδικό κασετόφωνο, καραόκε.
