Thumbnail

Καλλιτέχνης του μήνα: Χριστόφορος Σάββα  Καλλιτέχνης του μήνα: Χριστόφορος Σάββα 

Κάθε μήνα το MyLife σε συνεργασία με τη Λεβέντειο Πινακοθήκη παρουσιάζουν έναν Κύπριο δημιουργό
Γεννημένος στο Μαραθόβουνο το 1924, πρόσφερε ένα πολυδιάστατο έργο, σηματοδοτώντας καινούργιες κατευθύνσεις στην κυπριακή τέχνη.

Σπούδασε στο Λονδίνο στη Heatherley School of Fine Art και στο Παρίσι στην Ακαδημία του André Lhote. Από το 1959 έως τον θάνατό του έζησε και εργάστηκε στην Κύπρο. Το 1960 δημιούργησε τη γκαλερί Απόφαση, η οποία διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της κυπριακής πολιτιστικής ζωής και κίνησης. 

Τα πρώιμα έργα του αναπτύσσουν έναν γόνιμο διάλογο με τον Cézanne, τον Braque, τον Matisse και τον Picasso. Για ένα χρονικό διάστημα επηρεάστηκε από το κυβιστικό λεξιλόγιο του Lhote. Από το 1959 υιοθέτησε πιο αφηρημένες μορφές έκφρασης, που τον οδήγησαν στην πλήρη αφαίρεση. Ερεύνησε νέα υλικά στη ζωγραφική και επεκτάθηκε στον χώρο με τη δημιουργία κατασκευών και γλυπτών. Ασχολήθηκε επίσης με το ανάγλυφο, την υφασματογραφία, τη χαρακτική και το ψηφιδωτό.

Το 1956, μετά από τις σπουδές του στο Λονδίνο, ο Χριστόφορος Σάββα έφθασε στο Παρίσι, όπου συνέχισε τη μαθητεία του στην τέχνη στην Ακαδημία του André Lhote. H παραμονή του στο Παρίσι και η διδασκαλία του Lhote υπήρξαν καθοριστικές για τη μετέπειτα εικαστική του διαδρομή. Όπως ομολογεί σε επιστολή του, ο Lhote τον έμαθε να βλέπει με το μάτι του ζωγράφου. Τα διδάγματα του Lhote, δηλαδή η πειθαρχία, η τεχνική στην οργάνωση της σύνθεσης, ο σεβασμός στην εικαστική παράδοση και η αναζήτηση της ισορροπίας μεταξύ της συγκίνησης και της οπτικής αίσθησης, θα χαρακτηρίζουν έκτοτε όλη την κατοπινή εργασία του. 

χριστόφορος σάββα λουόμενες στην κερύνεια

Την περίοδο της μαθητείας του κοντά στον Lhote, ο Σάββα υιοθέτησε το κυβιστικό λεξιλόγιο του δασκάλου του, καθώς και τη θεματογραφία του που αποτελείται από τοπία, γυμνά και νεκρές φύσεις. Ο Σάββα ζωγράφισε το έργο Λουόμενες στην Κερύνεια το καλοκαίρι του 1957. Στην ελαιογραφία εντοπίζονται εμφανώς επιρροές του Lhote τόσο ως προς την επιλογή του θέματος –συνδυάζει δύο από τα αγαπημένα θέματα του δασκάλου του, το τοπίο και το γυμνό– όσο και ως προς την εικαστική διαπραγμάτευσή του. Ο Σάββα οργανώνει το θέμα του με οδηγό τις αξίες της αρμονίας, της ισορροπίας και της τάξης. Χρησιμοποιεί τον κλασικό ρυθμό, στον οποίο κυριαρχούν οι κάθετες γωνίες, επιτυγχάνοντας, με τον στατικό τους χαρακτήρα, να αποδώσει την ηρεμία και τη γαλήνη. Στην αυστηρότητα των δομικών στοιχείων του οικοδομημένου χώρου που κυριαρχούν στην αριστερή πλευρά του πίνακα, ο Σάββα αντιπαραθέτει τις οργανικές καμπύλες των γυναικείων σωμάτων.

Στην εικαστική ανάπλαση του γυμνού γυναικείου σώματος, ο Σάββα, ακολουθώντας τη διδασκαλία του Lhote, επεμβαίνει στην εξωτερική οπτική του συμμετρία και καταρρίπτει τη συμβατική σχέση του με τον χώρο, για να προτείνει και να προβάλλει μια άλλη εσωτερική πραγματικότητα. Με τη μελετημένη διάταξη των χρωμάτων σύμφωνα με τον βαθμό της φωτεινότητάς τους, τον κατακερματισμό των επιφανειών και των όγκων και την ανασύνθεσή τους με βάση εσωτερικές επιταγές, αλλά και τους νόμους της ισορροπίας, επιτυγχάνει έναν διαφορετικό εσωτερικό ρυθμό, απότοκο μιας καινούργιας, εικαστικής αυτή τη φορά τάξης.

Ο Σάββα εξέθεσε το έργο Λουόμενες στην Κερύνεια στην ατομική έκθεσή του που οργάνωσε τον Δεκέμβριο του 1957 στη Λευκωσία. Για τον κατάλογο της έκθεσης ζήτησε ένα εισαγωγικό κείμενο από το δάσκαλό του Lhote. Αντί κειμένου, έλαβε μια επιστολή από τον επιμελητή της Ακαδημίας André Lhote, τον Nicolas Poliakoff, με την οποία τον πληροφόρησε: «Ο κύριος André Lhote δεν γράφει ποτέ προλόγους εκθέσεων, αν και είσαστε ο καλύτερος μαθητής του. Σας γράφω εγώ ένα μικρό σημείωμα, το οποίο όμως πώς θα μπορούσε να αντικαταστήσει αυτό του δασκάλου;» Το σημείωμα του Poliakoff που δημοσιεύτηκε στον κατάλογο της έκθεσης αναφέρει, μεταξύ άλλων: «Ο μεγάλος μας δάσκαλος André Lhote παρακολούθησε για πολλούς μήνες την εξέλιξη του καλύτερού του μαθητή στην ανωτάτη τάξη της Ακαδημίας του στο Μονπαρνάς. Ο κος Χρ. Σάββα απέδειξε ότι έχει μεγάλο ταλέντο ως κολορίστας και ως σχεδιαστής. Οι αναζητήσεις του για την εξέλιξη της προσωπικότητάς του τον έχουν οδηγήσει προς την τελειότητα της συνθέσεως, του ρυθμού και του σχεδίου».

Έργα όπως το Λουόμενες στην Κερύνεια θεωρήθηκαν ιδιαίτερα πρωτοποριακά για το τότε φιλότεχνο κοινό της Κύπρου. Ο κριτικός Λεωνίδας Μαλένης, γράφοντας για την έκθεση, χαρακτηρίζει τα καινούργια εικαστικά στοιχεία που εισάγει ο ζωγράφος «στην κάπως μικρή περιοχή της κυπριακής ζωγραφικής» ως «καινά δαιμόνια, […] που μπορεί να ’ναι ρουτίνα στα κέντρα του εξωτερικού, δεν παύουν όμως να ξενίζουν τον μέσο φιλότεχνο του νησιού μας».

Περισσότερα για τη Λεβέντειο Πινακοθήκη στη σελίδα 

Home