Η Στέλια είναι η νηπιαγωγός που θα αγαπήσεις. Το ίδιο και το βιβλίο της
Της Μαρίας Θεμιστοκλέους
Ποιο ήταν το κίνητρο για να γράψεις“Τα Λεμόνια της Ζωής”;
Ως παιδαγωγός αναζητούσα πάντα αφορμές για να συζητήσω δύσκολα φιλοσοφικά και υπαρξιακά θέματα με τα παιδιά. Θέματα τα οποία πραγματεύονται δεξιότητες ζωής και ενισχύουν την ψυχική τους ανθεκτικότητα στις δυσκολίες. Αφορμή για να γράψω τα "Λεμόνια της Ζωής" μού έδωσε το ευρύτερο πλαίσιο της εποχής –το παραμύθι γράφτηκε ένα ηλιόλουστο κυριακάτικο απόγευμα μέσα στο βαρύ lockdown του Μάρτη του 2020.
Ποια ήταν η έμπνευση εκείνο το απόγευμα;
Σε εκείνη τη φάση, γενικότερα, παρακολουθούσα τόσο την κόρη μου όσο και τους μαθητές μου να διαχειρίζονται τη δύσκολη εκείνη περίοδο, διέκρινα πως τα παιδιά λόγω της παιδικότητας, της προσαρμοστικότητας και της δημιουργικής ανάγκης τους μπορούσαν να ανταπεξέλθουν καλύτερα στη μεγάλη πρόκληση του περιορισμού στο σπίτι. Βρίσκονταν σε μια διαρκή αναζήτηση δημιουργικής εκτόνωσης, δημιουργώντας συνθήκες παιχνιδιού και χαράς. Στο πλαίσιο αυτό διέκρινα μια διαρκή και επαναλαμβανόμενη συνθήκη υλοποίησης του γνωστού ρητού «Όταν η ζωή φέρνει λεμόνια…». Όλο αυτό, εκείνο το ηλιόλουστο κυριακάτικο απόγευμα, κατέληξε να αποτυπώνεται στο χαρτί.
Τι πραγματεύεται το παραμύθι σου;
Το παραμύθι απαντά σε δύο επίπεδα ανάγνωσης και μπορεί να συναντηθεί με αναγνώστες κάθε ηλικίας. Σε ρεαλιστικό επίπεδο η ιστορία ακολουθεί τη Ζωή, τη μικρή πρωταγωνίστρια, της οποίας η ζωή τίθεται ξαφνικά σε αναστολή, καθώς πάνω από την πόλη της εμφανίζεται ένα μεγάλο γκρίζο σύννεφο, το οποίο την αναγκάζει να περιορίσει τη φυσική της δραστηριότητα εντός σπιτιού. Σε μεταφορικό-φιλοσοφικό-υπαρξιακό επίπεδο το παραμύθι επιχειρεί να απαντήσει σε ερωτήματα που αφορούν στον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος μπορεί να διαχειριστεί τις δυσκολίες της ζωής του. Τα «λεμόνια» του παραμυθιού λειτουργούν ως μεταφορά για κάθε δυσκολία η οποία ενίοτε δύναται να προκύψει στην πορεία της ζωής μας και η Ζωή λειτουργεί ψυχοθεραπευτικά, ως προς τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να τα διαχειριστούμε. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για ένα παραμύθι το οποίο αφορά όλους μας, καθώς είμαστε όλοι ανά πάσα στιγμή υποψήφιοι δέκτες των «λεμονιών της ζωής» και εν δυνάμει μαχητές όπως η Ζωή του παραμυθιού.
Μια ιστορία έχει σκοπό να διδάξει, να πείσει ή να ερεθίσει τη σκέψη του αναγνώστη;
Μια ιστορία δεν έχει σκοπό. Μια ιστορία είναι αναγκαίο να έχει δυνατότητες ώστε να πυροδοτήσει εκρήξεις. Οι εκρήξεις αυτές είτε αφορούν το συναίσθημα, είτε τη φαντασία, είτε τη νόηση είναι απαραίτητο να υπάρχουν. Ο κάθε αναγνώστης αντιδρά διαφορετικά στο ερέθισμα με βάση τα βιώματα, την προσωπικότητα, την ταυτότητα και την ετοιμότητά του.
Εσύ ποιο μήνυμα θέλεις να περάσεις με το βιβλίο σου στο μικρό αναγνώστη;
Συνειδητά αντιστέκομαι σε μηνύματα. Αυτό που πρώτιστα θα ήθελα να κρατήσει ένας μικρός αναγνώστης από «Τα λεμόνια της Ζωής» είναι τη γεύση, τη μυρωδιά και το χρώμα τους. Ειδικότερα την αντίθεση ανάμεσα στη γεύση και τη μυρωδιά τους και τη σύνδεση του χρώματός τους με το φως. Να μπορέσει να διακρίνει «τα λεμόνια» στη ζωή του και να τα αντιμετωπίσει ως εναύσματα για δημιουργικές εσωτερικές και εξωτερικές διεργασίες που δύναται να λειτουργήσουν ως πυρήνες φωτός και ελπίδας.
Τι συναισθήματα σε διακατέχουν τώρα που ολοκλήρωσες το παραμύθι;
Η ολοκλήρωση της δημιουργικής διαδικασίας με έφερε αντιμέτωπη με συναισθήματα τα οποία με κατέκλυσαν και ταυτόχρονα με αιφνιδίασαν, καθώς πρόκειται για την πρώτη επίσημη συγγραφική μου προσπάθεια. Ένιωσα την ανακούφιση που ακολουθεί την ολοκλήρωση μιας προσπάθειας. Ένα ευχάριστο άδειασμα σκέψεων, εικόνων και συναισθημάτων που αποκτούν νέα ταυτότητα και υλική υπόσταση. Μια πληρότητα η οποία συνυπήρχε με τη δημιουργική ανησυχία για τη συνέχεια και την πορεία της νέας αυτής γέννησης.
Ποια διαδικασία ακολούθησε μετά την συγγραφή;
Η ιστορία υπήρχε καιρό πριν γίνει λέξεις και είδε το φως τη στιγμή που ωρίμασε αρκετά ώστε να γεννηθεί και να πάρει υπόσταση κι όπως είχαμε πει, η συγγραφή κράτησε ένα ολόκληρο δημιουργικό κυριακάτικο απόγευμα. Το ίδιο απόγευμα έστειλα το πρώτο draft στη Νικολέττα Παπαμιχαήλ, την εικονογράφο του παραμυθιού. Η Νικολέττα ήταν η μοναδική αδιαπραγμάτευτη βεβαιότητα που είχα όταν έγραφα το παραμύθι. Η πρώτη ενστικτώδης καλλιτεχνική αντίδρασή της στο κείμενο επιβεβαίωσε την επιλογή μου. Η εικονογράφηση γίνεται τελικά μια αυτόνομη ξεχωριστή αφήγηση η οποία βρίσκεται σε έναν διαρκή διάλογο με το κείμενο. Στην πορεία, και πάλι ως ενστικτώδης απάντηση στην αναζήτηση εκδότη, προέκυψε η συνεργασία με την a bookworm publication και την Ιωάννα Χριστοδούλου, η οποία κρατάει το χέρι μας και μας καθοδηγεί στο δημιουργικό αυτό ταξίδι από την πρώτη στιγμή.
Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος των βιβλίων και των παραμυθιών στην ανάπτυξη της φαντασίας των παιδιών;
Τα παραμύθια έχουν σημαντικό ρόλο στην ολόπλευρη ανάπτυξη του παιδιού. Το ενδυναμώνουν συναισθηματικά, συμβάλλουν στη νοητική του ανάπτυξη και τη γλωσσική του καλλιέργεια, λειτουργούν ψυχοθεραπευτικά και ενισχύουν την προσωπική και κοινωνική του συνειδητοποίηση. Η φαντασία είναι κομμάτι της παιδική ηλικίας και αναπόσπαστο στοιχείο κάθε παραμυθιού. Τα παραμύθια, όσο οξύμωρο και αν ακούγεται, λειτουργούν ως σημεία δημιουργικής ταύτισης του κόσμου των παιδιών με τον κόσμο των ενηλίκων. Γίνονται ένα σταυροδρόμι όπου συνυπάρχουν πραγματικότητα και φαντασία, ρεαλισμός και σουρεαλισμός, παρόν, παρελθόν και μέλλον, σε πολλαπλές χωρικότητες και χρονικότητες, συνθέτοντας ένα σύμπαν άπειρων νοερών αναπαραστάσεων και δημιουργικών δυνατοτήτων. Το ζητούμενο είναι η διατήρηση της παιδικής φαντασίας και στην ενήλικη ζωή.
ΔΙΑΒΑΣΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ευχάριστα νέα: Το Μουσείο Παραμυθιού επιστρέφει στη δράση
Τι πιστεύεις ότι πρέπει να κάνει ένας γονιός για να αγαπήσει το παιδί τα βιβλία;
Η αγάπη για τα βιβλία καλλιεργείται και ο σπόρος της αγάπης αυτής μπορεί να φυτευτεί από πολύ νωρίς. Πριν ακόμα το βρέφος να είναι σε θέση να μετασχηματίσει τις λέξεις σε νοήματα, μπορεί να αναγνωρίσει τον ήχο της οικείας φωνής, να συνδεθεί με τον αφηγητή, και να βιώσει την τελετουργία της αφήγησης, δημιουργώντας δυνατούς δεσμούς και αγαπημένες συνήθειες. Το στοίχημα κερδίζεται όταν ο γονιός διαβάζει παραμύθια στο παιδί του και αφιερώνεται εξ ολοκλήρου σε αυτό. Όταν προσπαθεί να διευρύνει τα ερεθίσματα με διαφορετικών ειδών ιστορίες και ειδικά όταν απολαμβάνει ως παιδί την ανάγνωση παραμυθιών. Αφού το παιδί εκτεθεί στη διαδικασία και συμμετάσχει βιωματικά σε αυτή είναι σημαντικό να αντιληφθεί το εύρος των επιλογών του και να αναπτύξει τις δικές του προτιμήσεις. Η αγάπη για τα βιβλία είναι μια εξελικτική διαδικασία, η οποία αποκαλύπτεται σε βάθος χρόνου και στηρίζεται σε γερά θεμέλια προσφέροντας διεξόδους ή αποκαλύπτοντας νέες οδούς.
Ποιο είναι το δικό σου αγαπημένο παραμύθι;
Η αλήθεια είναι πως μπορώ να σκεφτώ δεκάδες παραμύθια που αγαπώ, το κάθε ένα από αυτά για διαφορετικούς λόγους. Έχοντας όμως κάνει και την προηγούμενη κουβέντα, μου γίνεται πιο ξεκάθαρο ότι το παραμύθι που δημιουργούσε μέσα μου τις πιο μεγάλες εκρήξεις κατά την παιδική μου ηλικία ήταν ένα λαϊκό παραμύθι που συνήθιζε να μας αφηγείται η γιαγιά μας με πολλές παραλλαγές (δεν το θυμόταν ποτέ το ίδιο), όταν μαζευόμασταν όλα τα εγγόνια στο χωριό. Δεν έχει τίτλο, δεν έχει εικονογραφηθεί ποτέ, δεν το έχω δει γραμμένο πουθενά, κι όμως είναι ακόμα ζωντανό στη μνήμη μου και πυροδοτεί αισθητηριακές, συναισθηματικές και νοητικές εκρήξεις.
Πού μπορούμε να βρούμε τα Λεμόνια της Ζωής;
Τα Λεμόνια της Ζωής διατίθενται στα βιβλιοπωλεία Πάργα, Σολώνειον, Philippides Paper Works, Αγρότης, K.P.Kyriakou.
Να αναμένουμε συγγραφική συνέχεια;
Καθότι ανήσυχο πνεύμα από παιδί, είναι δύσκολο να προβλέψω τη συνέχεια. Σίγουρα όμως δεν την αποκλείω.
*Η πρώτη παρουσίαση του παραμυθιού με τίτλο “Τα Λεμόνια της Ζωής”, της Στέλιας Δημητρίου-Μιχαηλίδου και σε εικονογράφηση Νικολέττας Παπαμιχαήλ, θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2020, ώρα 17:00 στο Πολυδύναμο Πολιτιστικό Κέντρο Λευκωσίας (Νικηφόρου Φωκά 40 - περιοχή Πύλης Αμμοχώστου).
Περισσότερα για το βιβλίο ΕΔΩ
Περισσότερα για την εκδήλωση ΕΔΩ
